Avcı dostlar merhaba
Sizlerle bu ay geçen aylarda başladığımız Avrupa Birliği Çulluk Yönetim
Planının devamını paylaşmaya çalışacağız. Bildiğimiz gibi özellikle
Marmara,KAradeniz Sahil kesimi ve Ege'de Çulluk başlıca av kuşları arasında
yer almaktadır. Keklik populasyonunun bu sayılan bölgelerde neredeyse
kalmaması, sulak alanların tahribatı nedeniyle Kaz,Ördek gibi su kuşlarının
neredeyse hiç görülememesi gibi ülkemize özgü yönetimsel problemlerin sonucu
olarak pek çok avcının favori kuş avı çulluk avı olmuştur. Ancak burada
unutulmaması gereken nokta çulluk neslinin sonsuz olmadığı ve her geçen gün
artan avcılık ve ''modernleşme'' baskısı altında nüfusunda azalmalar olduğudur.
Maalesef ülkemizde Avcılık alanında yetkili kurum ve kuruluşların yetkilerini
sadece Avlanma Pulu satmak, bilimsel olmayan kişisel nedenlerle Av alanlarını
kısıtlamak ve Kanuni dürüst avcılar üzerine baskı oluşturmak olarak
kullanmaları, gece avcılığı gibi ilkel ve etik olmayan,avcılk ile uzaktan
yakından bağdaşmayan katillik derecesindeki tutumlara karşı hiçbir önlem
almamaları neticesinde durum ülkemizde daha da vahim bir hal almaktadır.
Yıllar önce bu dağlarda keklik bitmez diye düşünüp şu an o kekliklerin nasıl
olup ta bittiğine şaşıran avcı büyüklerimiz gibi bizler de nasılsa bu
ormanlarda çulluk bitmez diye düşünürsek ileriki yıllarda nerede bu çulluklar
diye sormamız uzak bir ihtimal değildir. O yüzden mutlaka gerekli çalışmalar
yapılmalı ve bu nadide ve değerli av kuşunun sürüdürülebilir bir şekilde avlanmasına çalışılmalıdır.
Tehditler
Çulluk populasyonunu etkileyen tehditlerin önemi belirtilmek için aşağıdaki terimler kullanılmıştır.
Kritik: çok hızlı bir şekilde ciddi kayıplara yol açan nedenler (>30% 10 yılda);yüksek: hızlı bir şekilde ciddi kayıplara yol açan nedenler a (20-30% 10 yılda );
Orta : göreceli olarak yavaş ancak belirgin kayıplara yol açan nedenler (10-20%10 yılda);
Düşük : populasyonda dalgalanmalara yol açan nedenler Lokal: sınırlı ve gözardı edilebilir değişimler Bilinmeyen: populasyonu etilediği bilinen ancak önemi ve genişliği bilinmeyen nedenler
Habitat kaybı ve değişimleri
Avrupa'daki orman alanlarının son yapılan çalışmalarla (Eurofor, 2005;
Lanly, 2005) arttığı gözlenmiştir ve bu durum Orman çulluğu için potansiyel
yaşam alanı artışını belirtmektedir. Ancak bu durum özellikle yumurtlama ve
yeni nesil gelişimi sahası olan Rusya için geçerli değildir
Orman alanlarındaki artış trendine rağmen şekillenen yeni orman alanlarının
Çulluk yaşaması için uygun olmaması düşündürücüdür. Tek tip orman
şekillendirilmesi çok yaygındır. Tüm bu bilgilere rağmen orman alanlarının
çulluk nüfusuna etkisi üzerine bilimsel veriler bulunmamaktadır. Lewis ve
Roberts (1993) e göre İngiltere'deki büyük çulluk nüfus azalması olayları
1960 yıllardan sonra uygulanan orman alanlarındaki çalışmalar neticesinde
şekillenmiştir.
Orman Çullukları toprak solucanlarının sayısının çok olduğu ve bulunması kolay
olan yumuşak ve bol humuslu yüzeyi olan ormanları tercih etmektedirler.
Kozalaklı ağaçlar ile ormanların kaplanması toprağın asitliğini arttırmış ve
toprak solucanları için uygun olmayan bir ortam meydana getirmiştir.
Ormanlık araziler çulluklar için çok önemli yaşam alanları olmakla birlikte
bunun yanında bu kuşlar özellikle kışlama döneminde açık azarizlere, solucan
bulabilecekleri meralara ve daha pek çok değişik tip araziye ihtiyaç
duymaktadırlar. Çayır meraların hububat tarlalarına dönüştürülmesi de bu türün
sayısı üzerinde olumsuz etkileri olmuştur çünkü çulluklar beslenebilmek için
sula meralara ihjtiyaç duyarlar. (Hoodless & Saari, 1997; Granval 1993, Duriez
et al., 2005b). Tarım ilaçlarının billinçsiz ve aşırı miktarda kullanımı da
tüm canlıları olduğu gibi çullukları da olumsuz yönde etkilemektedir.
(Ferrand & Gossmann, 2001).
Orman içi arazilerin değişiminin çulluklar üzeinde etkileri olduğu kadar orman
etrafı araziler de çok önemlidir. Özellikle tarımsal arazilerde mücadele ve
zirai ürün kapasitesinin arrtıtılma çalışmaları son derece tehlikeli bir durum
arzetmektedir.
Yaşam alanı kaybı/değişiminin önemi
Avrupa birliği dışındaki üreme alanlarındaki değişimin önemi Bilinmiyor
Avrupa birliği içindeki üreme sahalarındaki değişimin önemi Düşük
Avrupa birliği içindeki kışlama alanlarındaki değişimlerin önemi Orta
Avlanma
Orman çullukları Avrupa genelinde çok önemli bir av kuşudur. Slovenya,
Hollanda ve Belçika hariç hemen hemen tüm Avrupa Birliği üye ülkelerinde av
hayvanları listesinde bulunmaktadır. Fransa (Ferrand & Gossmann, 2000) tüm
Avrupa'da avlanılan kuşların %30-40nın avlandığı ülkedir. Ayrıca
ispanya,italya ve yunanistan'da da oldukça fazla sayıda avlanılmaktadırlar.
Çulluk avcılığı fermacı bir köpek ve çeşitli ekipmanlara gerek duyulduğu
için genellikle özel bir avcılık şekli sayılmakla birlikte son zamanlarda bu
avcılığı benimseyen avcı sayısında belirgin bir artış şekillenmişt (Ferrand &
Gossmann 2001).
Avrupadaki çulluk sayısının tam olarak bilinememesi nedeniyle yıllık
avlanılan hayvan sayısının öneminin ve buı sayının populasyon üzerine olan
etkilerini belirlemek oldukça güçtür. Bununla birlikte Tavecchia et al.
(2002) avlanmanın yapıldığı bölgelerdeki yıllık hayatta kalma oranlarının
oldukça düşük olduğunu saptamışlardır. Aynı yazarlara göre avlanma ile oluşan
nüfus kaybının doğal nedenlerle oluşan ölümlere eklendiğinde genel oranı %22
civarında arttırdığını bildirmektedirler. Ancak bu durum don-kırağı gibi
meterolojik durumlar gerçekleştiğinde ortaya çıkmaktadır. Ölüm oranına
avcılığın etkisi ayrıca Batı Fransa'da da belirlenmiştir (Duriez et al. 2005c)
Bazı üye ülkelerde pek çok avcı klüpleri ve birlikleri ile Avcılık Koruma
güçleri ile bu kuşların avlanma limitleri sıkı ve etkin şekilde kontrol
edilmektedir. (e.g. Club National des Bécassiers,and Bécassiers de France)
Bagaj limitine ek olarak günlük avlanma limitleri kuş sayısı, mevsimsel
şartlar,avlanma günleri ve avcılık durumu gibi çeşitli etkenler göz ününde
tutularak belirlenmektedir..
Kanat toplama,ağırlık ölçümü ve diğer bilgilerin avcılık klüplerinin ve
bireysel olarak avcıların katılımı ile toplanması pek çok Avrupalı avcının
katılımı ile sürdürülen bir koruma kontrol çalışmasıdır.(Boidot, 2005).
Avcılık faaliyetleri ve günlük avlanılan kuş miktarları açısından Avrupa'daki
durum çulluk populasyonu açısından tolere edilebilir gibi gözükmektedir.
Ancak yapılan bilimsel çalışmalar göstermiştir ki aradaki denge oldukça
kırılgan ve hassastır. Özellikle sert kış şartlarında yapılan avcılık ciddi
populasyon kayıplarına ve dramatik nüfus azalmalarına yol açabilir. T
Avrupa Birliği içindeki ve dışındaki üreme bölgelerindeki avcılık faaliyetlerinin nüfusa etkisinin önemi: Bilinmemektedir.Avrupa birliği içindeki Kışlama Alanlarındaki avcılık faaliyetlerinin nüfusa etkisinin önemi: Düşük
Serhat TORUN PhD, Vet.Med.