%100 Doğa Outdoor Yaşam Etiği

Yazarlar

Anasayfaya git Sonraki yazara git Önceki yazara git
  • Kişi beğendi
  • Yazı Boyutu :
    Yazıyı Büyüt Yazıyı Küçült
  • Paylaş :

Sualtı Avcılığında İpler ve Bağlama Şekillleri (YE

Jak Boeno
info@yabantv.com

Çoğunlukla gözardı edilen kısa ama önemli bir malzeme konusuna değinmek istiyorum.

Özellikle sualtı tüfeklerimizde kullandığımız iplerin hangi kalite, kalınlık ve yapıda olmaları gerektiği son derece önemlidir. Bu konunun iyi bilinmemesi ve yanlış malzeme seçimi nedeni ile bir çok av yaralı gitmiş, bir çok malzeme kaybedilmiştir.

 

Başlık olarak ayırırsak,

Makara ipleri

Palamut kasa ve boğma ipleri

Şiş ipleri

Şamandra ipleri

Değişken ağırlık ipleri

 

Hammadde

Şiş ipi hariç bütün diğer iplerimiz örgülüdür.

Birkaç farklı örgü sistemi ve farklı malzeme var. Bilmekte yarar olduğunu düşünüyorum.

Hepsinin de kullanım alanları farklıdır.

Örneğin polypropylenden yapılmış ipler yüzer ve uv ye fazla dayanıklı değildirler. Şamandra ve değişken ağırlık iplerinin yüzer olması gerektiği için bu malzemeden yapılmış ipleri tercih ediyoruz. Her sezon yenilendiği takdirde sorun olmaz.

Polyamide ve polyester ipler daha dayanıklıdır ve batarlar. Makara, palamut, kasa ve boğma iplerini bu malzemelerden seçiyoruz. Polyester, polyamide malzemeye nazaran tuzlu suya ve uv ye daha dayanıklıdır. İplerin uçlarını yakıyoruz. İç gövde kevlar olanların sadece dışı eridiği için iyi sonuç alamayız.

 

Örgü kalitesi

İplerin çok farklı örülme teknikleri ve sıklıkları var. Bu konudaki seçimimizi ipi kullanacağımız yere göre yapacağız.

Örgüyü oluşturan ipler ne kadar ince ve sık örülmüşse, ipimiz o kadar sert olacak ve az esneyecektir. Gevşek örgülü ipler daha fazla esner ve daha yumuşaktırlar.

 

Örgü iplerde iç ve dış kısmı oluşturan farklı malzemeler kullanılır.

İç gövde genellikle polyester kontinü elyaflı ipliklerden yapılır. Bu gövdenin üzerine yine polyester kontinü elyaflı ipliklerden örgü çekilir.

Farklı amaçlar için iç gövdede, kevlar, polypropylen, polyethylene (dyneema), polyamide malzemeler de kullanılıyor.

Örgü tekniği için önemli bir ayırım yapmak istiyorum.

Gövde yani ipimizin içini oluşturan malzeme düz örgüsüz kontinü elyaf ise, dış örgü bu gövdenin üzerinde kayacaktır. Piyasadaki ipleri çoğunluğu böyledir.

Gövde kısmı da yine örgülü ipten yapılmışsa dış kısım bu örgünün üzerinde daha az kayar, ipimiz daha az esneyecektir ve daha serttir.

Her ikisini de kullanacağız ama farklı yerlerde.

Sırası ile bakalım.

 

Makara ipleri

İster taşaltı, ister açık su avı olsun kara kıyı avları haricinde makarasız suya girmek pek doğru değildir. Şişimizle aramızdaki tek bağ makara ipidir ve dikkatle seçilmelidir.

İyi bir makaranın nasıl olması gerektiğini yazmıştım. Aynı şekilde makaraya saracağınız ipin de belirli kalitelerde olması gerekiyor.

Polyester malzemeyi tercih edin.

Makara ipinin öncelikle suda görünür olması lazım. Nedeni basittir. Canlı bir örnek vereyim.

Güzel bir sinarit vurdunuz ama şiş sağlam yerde değil ve balık her an yırtabilir. Endişelisiniz, tecrübelerinize güvenerek balığın çoğunlukla ani kaçışından sonra yakın bir taş altına sığındığını ve orada sakinleştiğini biliyorsunuz. Çok önemli iki şey daha biliyorsunuz. Sinaritin eti yumuşaktır çabuk yırtılır ve taş altına sığınmış sinariti ipten çekerseniz ciddi devinimlerle açığa kaçar.

Bu senaryoda ipe hiç değmeden yanından çok sakin inip tek hamlede balığı almanız gerekiyor.

Partneriniz, siz satıhta dinlenirken ipi net görürse, nereye hangi pozisyonda vakit kaybetmeden ineceğini de net bir şekilde planlar.

Taş altında kalan şişiniz için de aynı durum söz konusudur. Yardım istediğiniz partneriniz size doğru yüzerken sualtını da gözlemlerken, ipin nereye hangi eğimle indiğini de net olarak görecektir.

Makaraya sarılı açık renkli ipin balığı ürküteceği gibi paranoyalara da kulak asmayın.

Gelelim makara ipinin sertliği ve kalınlığına.

Genel prensip şudur.

İp ne kadar ince ise o kadar çapariz olur. Ne kadar yumuşaksa o kadar çok sıkışır.

Dolayısı ile makara ipi seçerken biraz kalınca ve sertçe ipleri tercih ediyoruz.

Sonuç olarak

Makara için 1,80-2,00 mm kalınlık, açık renkli polyester örgü ipleri tercih ediyoruz.

 

Kasa, palamut ve boğma ipleri.

Geldik en önemli kısma.

Sessizlik ve performans için ip palamut ve boğma lastik kullanıyoruz. İpleri doğru seçmemişsek sorun yaşarız.

 

İp kasa

Kasa ve palamut için aynı ipi kullanacağız. Farklı ebat ve örgüde ipler kullanmak düğümlerin farklı şekillerde sıkışmalarına ve gerekli yerde çok zor açılmalarına neden olur.

Kasa düğümü lastiğin elastikiyetine göre bazen sıkıcı düğümden kaçabilir. Bu gibi durumlarda kalmamak için kasa düğümünün üstüne bir de boncuk yerleştireceğiz. Bu boncukların yüzeyleri pürüzsüz iyi işlenmiş olmalıdır. Lastiğin içinde kalacakları için en küçük pürüz içeriyi çizer, lastik yırtılabilir.

Boncuk ölçülerini bir çok denemeden sonra dış çap 10,00mm delik çapı ise 4,00 mm olarak belirledim.

Bu ölçüler 17,50 ve 19,00 mm lastikler için uygun.

16,00mm lastikler için boncuk dış çapını 8mm indireceğiz.

 

Yeri gelmişken boğma lastik yapımını bir kez daha gözden geçirelim.

Kasa için 9,00 cm ip kesiyoruz. İkiye katlayıp boncuğu geçirdikten sonra kaba düğüm atıp iki taraftan penseler ile tutarak iyice sıkıyoruz. Lastikleri makasla çok kolay kesebilirsiniz. Lastikleri keserken çok önemli bir noktaya dikkat etmek lazım. Lastiğin çalışan kısmı, iki sıkıcı bağ arasıdır. Dolayısı ile lastiği keserken size lazım olan boyun 3 cm fazlasını kesin. Traşa ve boğmaya 1,5 cm gideceğine göre iş bittiği zaman istediğiniz ölçüye gelmiş olursunuz.


Tıraşladıktan sonra kasayı silikon gres ile ıslatıp boncuğun dibinden bir pense ile sıkıca tutuyor ve lastiğin içine itiyoruz. Biraz zor iştir, alışkanlık lazım.

Boncuk girdikten sonra yıldız tornavidanın ağzını boncuk deliğine oturtarak içeri itiyoruz. Düz tornavida veya ucu keskin şeyler kullanmayın.

Lastiği içeriden çizerseniz ilk çekmede yırtılır.

 

Sıkıcı düğümü aşağıda anlattığım şekilde atıyoruz. İpi mumlamayı unutmayın.

Düğümü tıraşlanan yerin hemen altından atın. Çok aşağı inerseniz kasa içeride kalır.

İki ucundan penseler ile tutup iyice sıkıyoruz, fazlasını kesip yakıyoruz ve son olarak kasaya bir tornavida geçirip asılıyoruz. Böylece içerideki boncuk sıkıcı bağa kadar gelip oturacaktır. Korkmadan asılın, düğümü iyi sıkmamışsanız boncuk yerinden çıkabilir. Avda olmasından iyidir.

Bu işleri yaparken tıraşlama işemi dışında her zaman eldiven kullanın.

Boğma lastiğimiz hazır.

 

İp palamut

Ana prensip ip palamutun av esnasında kolayca değiştirilebilir olmasıdır. Yanlış malzeme seçimi nedeni ile bunu yapamıyorsanız çok can sıkıntısı yaşarsınız.

Örme sıklığının ve iç gövdenin, yumuşaklık ve esneklikte çok önemli olduğunu söylemiştim. Kasa ve palamut yaparken bunlara dikkat edeceğiz.

Lastikler kurulu iken, kasalara ve palamuta 50-70 kg cıvarında yük biner. Bu yük altında düğüm sıkışır ancak seçtiğiniz ip yumuşak örgülü ise, düğüm kıvrımları birbirlerinin içine mükemmel oturacağı için o düğümü açmak sabır, metanet, cesaret ve saygı gerektirecektir.

Hava mükemmel, mera seçimi harika, balık var millet avlanıyor siz bir kenarda düğüm açmaya çalışıyorsunuz. Saygı kelimesini ağızdan kaçacaklar için ilave ettim.

Bu durumda kalmamak mümkün.

Kasa ve palamut için hiçbir şekilde esnemeyen ipler seçerseniz sorun kalmaz. Bu iplerin düğümleri kolayca açılacaktır.

Aşağıdaki resimlerde çok basit, çok da sağlam ve kullanışlı bir ip palamut düğümü veriyorum.

Bu düğümün özelliği iterek çok kolay açılabilirken çekildiğinde kendini kilitlemesidir. Dolayısı ile lastikler gerginken kendini kilitleyen düğüm, ipi değiştirmek istediğinizde basit bir itme ile açılacaktır. Tekrar ediyorum, yumuşak bir ipi itemeyeceğiniz palamut olarak kullanmamalısınız.

 

İpin örgü sıklığını, gövde yapısını ve ne kadar sert olduğunu anlamak için 1.resimde gördüğünüz gibi iki santimlik bir kısmı baş ve işaret parmaklarınızla karşılıklı tutup itin.

Çekmeyeceksiniz iteceksiniz. Örgü ne kadar gevşek ise gövde üzerinde o kadar birikecektir.

Gevşek örgülü iplerden palamut ve kasa yaparsanız düğümleri çözerken ciddi sorun yaşayacağınız gibi aşınma ve kopmalar daha çok olacaktır.

Sonuç olarak

İp palamut ve kasa için, örme iç gövdeli, polyester 2,00 mm kalınlıkta hiç esnemeyen ipleri tercih ediyoruz.

 

Boğma ipi

Boğma ipi için palamutun aksine gevşek örgülü, iç gövdesi kontinü elyaftan malzeme kullanıyoruz. Lastiği boğduğumuz yerde sıkıcı bağın (constrictor knot) düzgün şekilde oturması, kendi kendini sıkması ve gevşememesi lazım. Aşağıda sıkıcı bağın nasıl yapılacağını görebilirsiniz.

 

20 cm boyunda kesip uçlarını yakın ve mumlayın.

 

Sonuç olarak

Boğma ipi için, 1,20-1,40 mm yumuşak polyester örgülü ipler seçiyoruz.

 

Şiş ipleri

En çok sorun yaşadığımız ipler bunlar. Aslında sorun ipten çok şiş arkasındaki delikten kaynaklanıyor. Bu deliğin kenarları tezgahtan keskin hatlı çıkar. İçinden geçen ipi de zaman içinde aşındırır.

Ne kadar sağlam ip kullansanız da aşınmalar olur.

Çözüm öncelikle bu deliğin kenarlarını şemada olduğu gibi işlemek. Bunu yapabilmek için deliğe uygun havşada zımpara ucu takabileceğiniz bir el aleti gerekiyor. İlgilenenler için Dremel markalı işleme aletleri en iyisi.

 

İp konusuna gelince, şiş bağlamak için seçeceğimiz ip, hidrodinamik olmalı yani suyu tutmamalı, aşınmaya ve kırılmalara karşı çok dirençli olmalıdır.

Bunu sağlayabilecek olan yapıda ip monofilament yani tek katlı olmalıdır. Bütün balıkçılık ve olta malzemesi satan yerlerde rahatlıkla bulabileceğiniz 1,20-1,40 mm kalınlıkta misina işinizi görür.

Daha üst seviye polyester elyaflı monofilament ipleri de var.

 

Bağlamaya gelince, şiş ipini en arkadaki deliğe bağlayın.

Öndeki delik de olur ancak balıktan çıkarırken sorun oluyor. Hele taş altında şişin arkasına ulaşamayacağınız kadar içeride kalmışsa yandınız.

 

Özel pensesi ile sıkabileceğiniz bakır klipsler kullanın. Bu iş için üretilmiş

Bakır klipser var. İyi monte ederseniz mükemmel sonuç alırsınız.

Klips sıkmak için normal pense de kullanabilirsiniz ancak prima iş olsun derseniz resimde gördüğünüz penselerden edinmek lazım.

Bir ayırım yapmak istiyorum, hırdavatçılarda satılanların hemen hepsi, elektrik kablo klemensleri sıkmak içindir. Dikkat ederseniz iki ağız kapandığında yarım ay ve benzeri şekillerde kapanır.

Halbuki resimdeki pense, kapandığında tam bir daire yapıyor. Bu da klipsi olabildiğince küçük sıkmaya yarar.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Şamandra ipi

Şamandra ipimizin örgü kalitesi çok önemli değil ancak özel sarma çıkrığı ile suda yüzer olması lazım. Bunun için iç gövdesi olmayan zincir örgülü 3,00 mm kalınlıkta polypropylen malzemeden ipler işimizi görür. Çabuk eskiyecektir ama bir sezon götürür. En az 30 metre ipiniz olmalı. Ucuna da ½ kg ağırlık bağlarsanız, avlanırken sizi bekler.

 

Değişken ağırlık ipi

Değişken ağırlık kullanarak avlanmak ileri bir tekniktir. Alışmak gerekiyor ama derinde avlanmak için çok yardımcı. Uygulayan varsa burada da şamandrada olduğu gibi yüzer ip kullanıyoruz. Yattığımız yerde balığı ürkütmemek için sadece son 10 metreyi şeffaf misina ile tamamlıyoruz.

İpler konusu bu kadar, teknede kullanmak, malzeme bağlamak ve düğümler için ip konusu çok detaylıdır. İnternette faydalı siteler var.

 

Jak Boeno

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Gönder